Home » Negentien hersenvaardigheden

Negentien hersenvaardigheden

De vaardigheden van een beschermer

De negentien relationele vaardigheden van volwassenheid, volgens het
LIFE-­Model en uitgewerkt in het programma van THRIVE.

skill_01

 

Vaardigheid 1: Vreugde kunnen delen

Het over en weer versterken van vreugde door middel van de gelaatsuitdrukking en het stemgeluid, waarmee non-verbaal uitdrukking wordt gegeven aan de boodschap: “Wij vinden het fijn om bij elkaar te zijn.” Hierdoor kan iemand zich met anderen verbinden en een goed functionerend brein ontwikkelen.

skill_01

Vaardigheid 2: Mijzelf kunnen kalmeren, ofwel: tot rust kunnen komen

Het zichzelf tot rust brengen (shalom) na zowel vreugdevolle als verwarrende emoties. Deze vaardigheid is in iedere levensfase de beste indicator voor vooreen geestelijke gezondheid. Wanneer iemand in staat is om zijn energiegebruik te verlagen en kan rusten wanneer dit nodig is, geeft dit hem een gevoel van stabiliteit.

skill_03

Vaardigheid 3: Een band met iemand anders kunnen aangaan, ofwel: kunnen synchroniseren van hechtingen

Men is in staat om het brein in een toestand van wederkerigheid te brengen (synchronisatiemodus), waardoor men dichter bij de ander komt te staan en toch zichzelf kan blijven, tot tevredenheid van beide partijen. De essentie van een veilige hechting is het vermogen om beide hechtingscentra te synchroniseren, zodat men dichterbij kan komen of afstand kan nemen, op een manier die voor beiden bevredigend is. Een gesynchroniseerd hechtingscentrum vormt de basis voor een goede overdracht van hersenvaardighedenen en aangeleerde eigenschappen.

skill_04

Vaardigheid 4: Waardering kunnen creëren

Een grote mate van waardering brengt iemand in een emotionele toestand die heel dicht in de buurt komt van een gezond brein en zenuwstelsel. Iemand die waardering heeft voor zichzelf of voor de ander, ervaart verlichting bij stress en onplezierige emoties. Waardering lijkt erg op de toeschietreflex bij vrouwen die borstvoeding geven. Hierdoor begint de melk te vloeien en gaan moeder en kind zich genoeglijk voelen.

skill_05

Vaardigheid 5: Een (gezins)band met twee andere personen kunnen aangaan

Een gezinsband stelt ons in staat om vreugde te ervaren, wanneer degenen waarvan we houden, een goede relatie met elkaar hebben. Door deze drie-richtingenband kan men ervaren hoe anderen zich voelen en begrijpen hoe anderen deze relatie zien. Vreugdebanden tussen twee volwassenen vormen een partnerschap, maar voor het bouwen van vreugde in een gemeenschap zijn minimaal drie-richtingenbanden nodig.

skill_06

Vaardigheid 6: Vanuit lijden de waarden van het hart kunnen herkennen, ofwel: aan diepe pijn de kenmerken van het hart kunnen aflezen

Diepe zorgzaamheid betekent veelal diepe pijn. Deze pijn verbergt onze grootste schatten. Iedereen heeft dingen die hem zorgen baren of pijn doen, en hem van tijd tot tijd bijzonder raken. Door hiernaar te kijken, gaan we zien wat de kernwaarden van iemands identiteit zijn. Hoe meer pijn we hebben, hoe meer we om iets geven. Vanwege de pijn die deze kernwaarden teweegbrengen, ervaren veel mensen deze als een belemmering en niet als een schat.

skill_07

Vaardigheid 7: Gesynchroniseerde (4+) verhalen kunnen vertellen

Ons brein werkt naar behoren, wanneer het goed getraind is, over voldoende capaciteit beschikt en niet door het verleden wordt getriggerd. Men kan dit zowel toetsen als trainen door elkaar verhalen te vertellen, die alle delen van het brein met elkaar laten samenwerken.

skill_08

Vaardigheid 8: Niveaus van volwassenheid kunnen identificeren

Het is belangrijk dat iemand weet wat zijn ideale niveau van volwassen­heid is, zodat hij kan vaststellen of en waar zijn ontwikkeling verstoord is geraakt. In het dagelijks leven kan hij dan bepalen of zijn gedrag wordt ingegeven door iets wat op dat moment gebeurt, of wordt veroorzaakt door een blinde vlek in zijn ontwikkeling en herstel nodig heeft. Inzicht in iemands volwassenheid maakt ook duidelijk wat de volgende stappen in zijn ontwikkeling zijn. Wanneer we zien dat iemands volwassenheid afneemt, weten we dat hij zijn emotionele capaciteit (en die van anderen) heeft opgebruikt.

skill_09

Vaardigheid 9: Een adempauze kunnen nemen en aanvoelen wanneer men afstand moet nemen

Bij aanhoudende nabijheid en vertrouwelijkheid komt er een moment dat iemand moet stoppen en rust moet nemen, anders raken mensen overweldigd of uitgeput. Deze korte pauzes om op adem te komen en bij te tanken hoeven vaak maar enkele seconden te duren. Iemand die de non-verbale signalen oppikt en zich tijdig terugtrekt om de ander tot rust te laten komen, zal merken dat het vertrouwen hierdoor toeneemt.

skill_10

Vaardigheid 10: Non-verbale verhalen kunnen vertellen

Wanneer we onze relaties willen versterken, conflicten willen oplossen, de kloof tussen generaties of culturen willen overbruggen, komen we veel verder met de non-verbale delen van onze verhalen dan met woorden.

skill_11

Vaardigheid 11: Vanuit de zes moeilijke emoties naar vreugde kunnen terugkeren

Ook al leeft iemand het grootste gedeelte van zijn leven in vreugde en vrede, toch moet hij leren om zichzelf tot rust te brengen en relationeel te blijven wanneer er iets gebeurt, dat niet goed is. Iemand die oog heeft voor zijn relaties, zal zichzelf dan weer snel kunnen herpakken en anderen niet van zich afstoten. Zo’n ‘niet-blij-om-samen-te-zijn-moment’ behoort dan snel tot het verleden.

skill_12

Vaardigheid 12: Mezelf kunnen blijven tijdens de zes moeilijke emoties

Het vermogen om relationeel te blijven, is deels afhankelijk van het feit of iemand heeft geleerd onder moeilijke omstandigheden zichzelf te blijven en zich te gedragen alsof hij blij is om bij de ander te zijn. Door een gebrek aan training of een overvloed aan verkeerde voorbeelden, kan het gebeuren dat iemand zich terugtrekt uit een anders zo gewaardeerde relatie, wanneer hij boos, bang, verdrietig, walgend, beschaamd of wanhopig is, of deze relatie zelfs schade toebrengt.

skill_13

Vaardigheid 13: Kunnen zien wat er in Gods hart omgaat, ofwel: heartsight

Iemand krijgt weer hoop en richting in zijn leven, wanneer hij in zichzelf, zijn omstandigheden en anderen kan zien hoe zij bedoeld zijn, in plaats van vast te stellen wat er fout is gegaan. Dit is een geestelijke manier van kijken, die ook richting geeft aan zijn training en herstel. Vergeving heeft te maken met hoe mensen zijn bedoeld en niet met wat zij verkeerd hebben gedaan. Dit is het verschil tussen een herstelgerichte en een beschuldigende gemeenschap. Met de geestelijke ogen van het hart ziet men wat God ziet.

skill_14

Vaardigheid 14: Kunnen stoppen van het vlees (sarks)

Hoewel verkeerde Godsight voor iemand op enig moment ‘waar’ kan zijn, heeft dit altijd negatieve gevolgen: afkeuring, beschuldiging, veroordeling, roddel, wrok, wetticisme, zelfrechtvaardiging en eigengerechtigheid. Wanneer de Bijbel spreekt over ‘vlees’, dat door ons ook wel wordt aangeduid met het Griekse woord sarks, gaat dit altijd over iemand die vanuit zichzelf naar het leven kijkt – naar wat hij van mensen vindt en wat hij denkt dat er moet gebeuren. Deze overtuiging waarin hij denkt te weten wat juist is, is precies het tegenovergestelde van heartsight (zie Vaardigheid 13). Het vlees ziet wat mensen hebben gedaan (en dan vooral: de som van hun fouten) of wie zij voor ons moeten zijn.

skill_15

Vaardigheid 15: Interactief kunnen rusten

Gelaatsuitdrukkingen, vooral bij angst, helpen ons om te zien wanneer we anderen te veel onder druk zetten. Soms wil iemand opzettelijk een hoog energieniveau bereiken, maar dan moet hij uitkijken dat hij niet te ver gaat. Hij moet bijvoorbeeld weten wanneer hij moet stoppen met kietelen om het leuk te houden. Een vlotte herkenning van de gelaatsuitdrukking en een snelle reactie staat garant voor een optimale interactie met een optimale hoeveelheid energie.

skill_16

Vaardigheid 16: Reactiestijlen met veel en weinig energie kunnen herkennen (sympatisch en parasympatisch)

Veel karakteristieke reacties op emoties en relaties worden ingekleurd door iemands neiging tot veel of weinig energie. Wanneer men weet wie met veel energie reageert (adrenaline) en wie zich liever zou terugtrekken, kan men zijn brein hierop afstemmen en meer variatie aanbrengen in de eigen manier van reageren.

skill_17

Vaardigheid 17: Hechtingsstijlen kunnen identificeren

Hoe beter iemand in zijn jonge jeugd leert synchroniseren (zie Vaardigheid 3), hoe evenwichtiger zijn hechtingsstijl zal zijn. Deze stijl is van invloed op zijn perceptie van de werkelijkheid. Aan het ene uiteinde van de schaal hecht iemand geen waarde aan gevoelens en relaties, terwijl hij zich aan het andere uiteinde continu gekwetst voelt en aan niets anders kan denken dan aan gevoelens en relaties. Zo iemand kan ook bang zijn voor mensen die hij nodig heeft. Hoewel de realiteit door zijn waarneming wordt vertroebeld, ervaart hij deze toch als reëel. Wanneer hij dit kan herkennen, kan hij ook proberen dit te compenseren.

skill_18

Vaardigheid 18: Kunnen ingrijpen wanneer het brein vastzit in één van de vijf niveaus van onevenwichtigheid en pijn

Wanneer men de karakteristieke pijn in elk van de vijf hersenniveaus kan herkennen, is het mogelijk om het probleem te traceren en een oplossing te zoeken voor het feit dat iemand is vastgelopen. Het soort pijn dat men voelt, kan men zien als een aanwijzing voor de oplossing die nodig is om deze desynchronisatie te verhelpen.

skill_19

Vaardigheid 19: Kunnen herstellen van complexe emoties ofwel: kunnen omgaan met een mix van de zes moeilijke emoties

Wanneer iemand weet hoe hij bij één van de zes negatieve emoties naar vreugde moet terugkeren en zichzelf kan blijven, kan hij een stap verder gaan en leren hoe hij hetzelfde kan doen bij een combinatie van deze emoties. Schaamte en boosheid geven samen een gevoel van vernedering. Angst en wanhoop geven samen een gevoel van doodsangst. Deze mix van emoties kan erg uitputtend zijn en is moeilijk tot bedaren te brengen.